Công nghệ VAR là gì và hoạt động thế nào đã trở thành một trong những chủ đề quan trọng nhất mà mọi thành viên tại link vào hi88 cần nắm vững để hiểu rõ sự thay đổi diện mạo của “môn thể thao vua” trong kỷ nguyên số. Bài viết này sẽ giải mã chi tiết toàn bộ hệ thống VAR giúp bạn trở thành một chuyên gia thực thụ khi theo dõi các trận cầu đỉnh cao.

cong-nghe-var-la-gi-va-hoat-dong-the-nao — Công nghệ VAR là gì và hoạt động thế nào? Giải đáp chi tiết

Công nghệ VAR là gì và hoạt động thế nào?

Để hiểu rõ tại sao VAR lại trở thành một phần không thể thiếu của bóng đá chuyên nghiệp, chúng ta cần xem xét định nghĩa, triết lý cũng như quy trình vận hành vô cùng phức tạp đằng sau hệ thống này.

Định nghĩa và Triết lý: “Can thiệp tối thiểu, Lợi ích tối đa”

VAR là viết tắt của cụm từ “Video Assistant Referee” – Trợ lý trọng tài video. Đây là một hệ thống hỗ trợ trọng tài chính thông qua các thiết bị ghi hình tiên tiến và hàng loạt các đoạn video quay chậm từ mọi góc độ khác nhau trên sân cỏ.

Được Hiệp hội Bóng đá Quốc tế (IFAB) phê duyệt sau nhiều năm thử nghiệm khắt khe, VAR hiện là tiêu chuẩn vàng tại các giải đấu danh giá nhất thế giới, đảm bảo tính minh bạch tối đa cho các trận cầu kịch tính có mặt tại sảnh thể thao Hi88.

Một nguyên tắc quan trọng cần ghi nhớ: VAR không phải là người ra quyết định cuối cùng thay cho trọng tài; họ chỉ là các “trợ lý” cung cấp thông tin hình ảnh chính xác nhất để trọng tài chính tự mình đưa ra phán quyết sau cùng.

Triết lý cốt lõi của VAR được IFAB tóm gọn trong nguyên tắc: “Minimum interference, maximum benefit” (Can thiệp tối thiểu, lợi ích tối đa). Hệ thống này không sinh ra để làm trận đấu trở nên hoàn hảo 100% hay thay thế con người, mà để loại bỏ những “sai sót rõ ràng và hiển nhiên” (clear and obvious errors) liên quan đến các tình huống có thể xoay chuyển cục diện như phạt đền, thẻ đỏ hoặc các bàn thắng gây tranh cãi.

Hệ thống thiết bị và Phòng điều hành video (VOR)

Trong mỗi trận đấu áp dụng VAR, “trái tim” của toàn bộ hệ thống là phòng điều hành video tập trung (Video Operation Room – VOR). Đội ngũ nhân sự chuyên trách trong phòng này bao gồm:

Trọng tài VAR chính: Thường là một trọng tài đương nhiệm hoặc đã nghỉ hưu có trình độ cao, người liên lạc trực tiếp với trọng tài chính trên sân qua hệ thống bộ đàm mã hóa.
Các trợ lý VAR (AVAR): Gồm từ 1 đến 3 người, có nhiệm vụ theo dõi diễn biến trực tiếp của trận đấu trong khi trọng tài VAR chính đang mải mê xem lại một tình huống tranh cãi vừa xảy ra.
Kỹ thuật viên hình ảnh (Replay Operators – RO): Những chuyên gia đồ họa có nhiệm vụ cung cấp các góc quay tốt nhất, thu phóng hình ảnh hoặc kẻ các đường kẻ việt vị theo yêu cầu của tổ VAR.

Hệ thống camera kết nối với VOR bao gồm toàn bộ hệ thống camera truyền hình tại sân vận động (thường từ 12 đến hơn 30 camera), nổi bật nhất là hệ thống camera siêu chậm (Super Slow Motion) giúp xác định chính xác điểm tiếp xúc giữa bóng và tay, cùng hệ thống camera 3D chuyên dụng cho việt vị có khả năng kẻ các đường kẻ ảo chính xác đến từng milimet dựa trên phép chiếu hình học không gian.

Quy trình 3 bước xử lý thực tế của VAR

Sự phối hợp nhịp nhàng giữa tổ VAR và trọng tài chính trên sân diễn ra qua 3 bước nghiêm ngặt để đảm bảo không có bất kỳ sai sót nào bị bỏ lọt:

Sự cố và Kiểm tra thầm lặng (Silent Check): Đội ngũ VAR tại phòng VOR luôn thực hiện kiểm tra thầm lặng đối với mọi tình huống quan trọng diễn ra trên sân mà không cần trọng tài chính yêu cầu. Nếu qua kiểm tra nhanh cho thấy phán quyết của trọng tài là chính xác, trận đấu tiếp diễn bình thường. Nếu phát hiện nghi ngờ, VAR sẽ thông báo qua tai nghe: “Check đang tiến hành, đừng bắt đầu lại trận đấu”.
Xem xét và Tư vấn: VAR xem lại các góc quay ở nhiều tốc độ khác nhau và mô tả chi tiết những gì họ thấy cho trọng tài chính. Ví dụ: “Chúng tôi thấy có một pha va chạm dưới chân cầu thủ tấn công trước khi bóng rời sân”. Dựa vào thông tin này, trọng tài chính sẽ quyết định bước tiếp theo.
Quyết định cuối cùng: Trọng tài chính có hai cách xử lý tùy thuộc vào tính chất tình huống:
- Nhận định trực tiếp (On-field Review): Trọng tài ra khu vực màn hình bên ngoài đường biên (RRA) để trực tiếp xem lại hình ảnh. Cách này thường dùng cho các tình huống cần sự đánh giá chủ quan như mức độ mạnh nhẹ của một pha phạm lỗi.
- Chấp nhận tư vấn: Trọng tài thay đổi quyết định ngay lập tức dựa trên thông tin thực tế thuần túy từ VAR (thường dùng cho các tình huống “đen trắng” rõ ràng như bóng đã lăn qua vạch vôi hay chưa, hoặc cầu thủ có việt vị hay không).

4 trường hợp VAR được phép can thiệp (Giao thức IFAB)

Để bảo vệ nhịp độ liền mạch của bóng đá, VAR chỉ giới hạn can thiệp trong 4 kịch bản “thay đổi vận mệnh” trận đấu, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả của các loại kèo thẻ phạt hay phạt đền mà bạn tham gia đặt cược tại Hi88.

1. Bàn thắng và các lỗi dẫn đến bàn thắng

VAR rà soát lại toàn bộ quá trình xây dựng đợt tấn công (thường gọi là APP – Attacking Phase of Possession). Chỉ cần một lỗi việt vị nhỏ nhất, một pha chạm tay vô tình nhưng trái luật của đội tấn công, hoặc một pha phạm lỗi kín đáo diễn ra trước đó mà trọng tài bỏ lỡ, bàn thắng sẽ bị hủy bỏ ngay lập tức để trả lại sự công bằng.

2. Quyết định phạt đền (Penalty)

Đây là trường hợp can thiệp cực kỳ quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến bảng điện tử. VAR giúp xác định liệu có pha phạm lỗi thực sự trong vòng cấm hay không, cầu thủ phòng ngự có chạm bóng trước hay không, hoặc tiền đạo có hành vi “ngã vờ” (simulation) tinh vi để đánh lừa tổ trọng tài hay không.

3. Thẻ đỏ trực tiếp (Không bao gồm thẻ vàng thứ hai)

Hệ thống VAR giúp loại bỏ các hành vi bạo lực sân cỏ hoặc những pha vào bóng mang tính triệt hạ. Trọng tài có thể xem lại video để nâng mức phạt từ thẻ vàng lên thẻ đỏ nếu nhận thấy pha va chạm quá mức nguy hiểm, đe dọa đến sự an toàn của đối phương, giúp duy trì tính chuyên nghiệp và đạo đức thể thao.

4. Nhầm lẫn danh tính cầu thủ

Trong các pha bóng lộn xộn có sự tham gia của nhiều cầu thủ, trọng tài có thể rút thẻ phạt nhầm người do góc quan sát hạn chế. VAR sẽ can thiệp kịp thời để chỉ rõ danh tính chính xác của cầu thủ thực sự vi phạm, đảm bảo án phạt được trao cho đúng người, đúng tội.

Những tranh cãi và mặt hạn chế của công nghệ VAR

Mặc dù mang lại tính công bằng cao, VAR vẫn luôn là tâm điểm của những cuộc thảo luận gay gắt giữa giới chuyên môn và người hâm mộ:

Sự gián đoạn cảm xúc đột ngột: Việc trận đấu bị dừng lại vài phút để chờ đợi kết quả từ phòng VOR khiến sự hưng phấn của cầu thủ lẫn khán giả bị nguội lạnh. Niềm vui sau mỗi bàn thắng đôi khi bị kìm hãm bởi nỗi lo âu vô hình về những “lỗi việt vị milimet” chỉ được phát hiện qua máy tính.
Tính chủ quan của con người: Dù có sự hỗ trợ của video độ phân giải siêu cao, nhưng việc đánh giá một pha va chạm là “đủ lực” hay “chưa đủ lực” để thổi phạt vẫn nằm ở nhận định chủ quan của trọng tài chính, dẫn đến sự thiếu nhất quán trong cách cầm còi giữa các trận đấu khác nhau.
Công nghệ việt vị quá máy móc: Việc kẻ đường kẻ ảo để xác định việt vị ở những phần cơ thể nhỏ nhất như nách hoặc mũi giày khiến nhiều người cảm thấy bóng đá đang mất đi vẻ đẹp phóng khoáng bản năng và trở nên quá cứng nhắc.

Tương lai của VAR: Công nghệ việt vị bán tự động (SAOT)

Bóng đá thế giới đang tiến tới việc nâng cấp hệ thống hiện tại bằng công nghệ việt vị bán tự động (Semi-Automated Offside Technology). Công nghệ này sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cùng hàng loạt cảm biến gắn trong trái bóng và hệ thống 12 camera theo dõi 29 điểm xương trên cơ thể cầu thủ.

SAOT cho phép đưa ra quyết định việt vị chỉ trong vòng vài giây, giúp giảm thiểu tối đa thời gian chờ đợi gây ức chế và mang lại sự chính xác tuyệt đối mà không cần con người phải kẻ đường thủ công.

Xem thêm:

Kết luận

Thấu hiểu sâu sắc công nghệ VAR là gì và hoạt động thế nào là cách tốt nhất để chúng ta nhìn nhận bóng đá hiện đại dưới góc độ của sự tiến bộ và minh bạch hóa. VAR không sinh ra để tiêu diệt cảm xúc thuần túy của trò chơi, mà để bảo vệ sự chính trực của thể thao trước những sai lầm cá nhân có thể thay đổi cả một trang lịch sử.

Công nghệ VAR là gì và hoạt động thế nào? Giải đáp chi tiết